श्री दुर्गा सप्तशती


१. श्री दुर्गा कवच (Sri Durga Kavacham)
:

श्री देवी कवचम् 


ॐ अस्य श्रीचण्डीकवचस्य ब्रह्मा ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, 
चामुण्डा देवता, अङ्गन्यासाग्निदशदिशां बन्धः सूर्यायै
 चामुण्डायेति बीजम्।

मार्कण्डेय उवाच
यद्गुह्यं परमं लोके सर्वरक्षाकरं नृणाम्।
यन्न कस्यचिदाख्यातं तन्मे ब्रूहि पितामह॥ (१)

ब्रह्मोवाच
अस्ति गुह्यतमं विप्र सर्वभूतोपकारकम्।
देव्यास्तु कवचं पुण्यं तच्छृणुष्व महामुने॥ (२)

प्रथमं शैलपुत्री च द्वितीयं ब्रह्मचारिणी।
तृतीयं चन्द्रघण्टेति कूष्माण्डेति चतुर्थकम्॥ (३)

पञ्चमं स्कन्दमातेति षष्ठं कात्यायनीति च।
सप्तमं कालरात्रीति महागौरीति चाष्टमम्॥ (४)

नवमं सिद्धिदात्री च नवदुर्गाः प्रकीर्तिताः।
उक्तान्येतानि नामानि ब्रह्मणैव महात्मना॥ (५)

अग्निना दह्यमानस्तु शत्रुमध्ये गतो रणे।
विषमे दुर्गमे चैव भयार्ताः शरणं गताः॥ (६)

न तेषां जायते किञ्चिदशुभं रणसंकटे।
नापदं तस्य पश्यामि शोकदुःखभयं न हि॥ (७)

यैस्तु भक्त्या स्मृता नूनं तेषां वृद्धिः प्रजायते।
ये त्वां स्मरन्ति देवेशि रक्षसे तान्न संशयः॥ (८)

प्रेतसंस्था तु चामुण्डा वाराही महिषासना।
ऐन्द्री गजसमारूढा वैष्णवी गरुडासना॥ (९)

माहेश्वरी वृषारूढा कौमारी शिखिवाहना।
लक्ष्मीः पद्मासना देवी पद्महस्ता हरिप्रिया॥ (१०)

श्वेतरूपधरा देवी ईश्वरी वृषवाहना।
ब्राह्मी हंससमारूढा सर्वाभरणभूषिता॥ (११)

इत्येता मातरः सर्वाः सर्वयोगसमन्विताः।
नानाभरणशोभाढ्या नानारत्नोपशोभिताः॥ (१२)

दृश्यन्ते रथमारूढा देव्यः क्रोधसमाकुलाः।
शङ्खं चक्रं गदां शक्तिं हलं च मुसलायुधम्॥ (१३)

खेटकं तोमरं चैव परशुं पाशमेव च।
कुन्तायुधं त्रिशूलं च शार्ङ्गमायुधमुत्तमम्॥ (१४)

दैत्यानां देहनाशाय भक्तानामभयाय च।
धारयन्त्यायुधानीत्थं देवानां च हिताय वै॥ (१५)

नमस्तेऽस्तु महारौद्रे महाघोरपराक्रमे।
महाबले महोत्साहे महाभयविनाशिनी॥ (१६)

त्राहि मां देवि दुष्प्रेक्ष्ये शत्रूणां भयवर्धिनी।
प्राच्यां रक्षतु मामैन्द्री आग्नेय्यामग्निदेवता॥ (१७)

दक्षिणेऽवतु वाराही नैर्ऋत्यां खड्गधारिणी।
प्रतीच्यां वारुणी रक्षेद् वायव्यां मृगवाहिनी॥ (१८)

उदीच्यां पातु कौबेरी ऐशान्यां शूलधारिणी।
ऊर्ध्वं ब्रह्माणी मे रक्षेदधस्ताद् वैष्णवी तथा॥ (१९)

एवं दश दिशो रक्षेच्चामुण्डा शववाहना।
जया मे चाग्रतः पातु विजया पातु पृष्ठतः॥ (२०)

अजिता वामपार्श्वे तु दक्षिणे चापराजिता।
शिखामुद्योतिनी रक्षेदुमा मूर्ध्नि व्यवस्थिता॥ (२१)

मालाधारी ललाटे च भ्रुवौ रक्षेद् यशस्विनी।
त्रिनेत्रा च भ्रुवोर्मध्ये यमघण्टा च नासिके॥ (२२)

शङ्खिनी चक्षुषोर्मध्ये श्रोत्रयोर्द्वारवासिनी।
कपोलौ कालिका रक्षेत्कर्णमूले तु शङ्करी॥ (२३)

नासिकायां सुगन्धा च उत्तरोष्ठे च चर्चिका।
अधरे चामृतकला जिह्वायां च सरस्वती॥ (२४)

दन्तान् रक्षतु कौमारी कण्ठदेशे तु चण्डिका।
घण्टिकां चित्रघण्टा च महामाया च तालुके॥ (२५)

कामाक्षी चिबुकं रक्षेद् वाचं मे सर्वमङ्गला।
ग्रीवायां भद्रकाली च पृष्ठवंशे धनुर्धारी॥ (२६)

नीलग्रीवा बहिःकण्ठे नलिकां नलकूबरी।
स्कन्धयोः खङ्गिनी रक्षेद् बाहू मे वज्रधारिणी॥ (२७)

हस्तयोर्दण्डिनी रक्षेदम्बिका चाङ्गुलीषु च।
नखाञ्छूलेश्वरी रक्षेत्कुक्षौ रक्षेत्कुलेश्वरी॥ (२८)

स्तनौ रक्षेन्महादेवी मनः शोकविनाशिनी।
हृदये ललिता देवी उदरे शूलधारिणी॥ (२९)

नाभौ च कामिनी रक्षेद् गुह्यं गुह्येश्वरी तथा।
पूतना कामिका मेढ्रं गुदे महिषवाहिनी॥ (३०)

कट्यां भगवतीं रक्षेज्जानुनी विन्ध्यवासिनी।
जङ्घे महाबला रक्षेत्सर्वकामप्रदायिनी॥ (३१)

गुल्फयोर्नारसिंही च पादपृष्ठे तु तैजसी।
पादाङ्गुलीषु श्री रक्षेत्पादाधस्तलवासिनी॥ (३२)

नखान् दंष्ट्राकराली च केशांश्चैवोर्ध्वकेशिनी।
रोमकूपेषु कौबेरी त्वचं वागीश्वरी तथा॥ (३३)

रक्तमज्जावसामांसान्यस्थिमेदांसि पार्वती।
अन्त्राणि कालरात्रिश्च पित्तं च मुकुटेश्वरी॥ (३४)

पद्मावती पद्मकोशे कफे चूडामणिस्तथा।
ज्वालामुखी नखज्वालामभेद्या सर्वसन्धिषु॥ (३५)

शुक्रं ब्रह्माणी मे रक्षेच्छायां छत्रेश्वरी तथा।
अहङ्कारं मनो बुद्धिं रक्षेन्मे धर्मधारिणी॥ (३६)

प्राणापानौ तथा व्यानमुदानं च समानकम्।
वज्रहस्ता च मे रक्षेत्प्राणं कल्याणशोभना॥ (३७)

रसे रूपे च गन्धे च शब्दे स्पर्शे च योगिनी।
सत्त्वं रजस्तमश्चैव रक्षेन्नारायणी सदा॥ (३८)

आयु रक्षतु वाराही धर्मं रक्षतु वैष्णवी।
यशः कीर्तिं च लक्ष्मीं च धनं विद्यां च चक्रिणी॥ (३९)

गोत्रमिन्द्राणि मे रक्षेत्पशून्मे रक्ष चण्डिके।
पुत्रान् रक्षेन्महालक्ष्मीर्भार्यां रक्षतु भैरवी॥ (४०)

पन्थानं सुपथा रक्षेन्मार्गं क्षेमकरी तथा।
राजद्वारे महालक्ष्मीर्विजया सर्वतः स्थिता॥ (४१)

रक्षाहीनं तु यत्स्थानं वर्जितं कवचेन तु।
तत्सर्वं रक्ष मे देवि जयन्ती पापनाशिनी॥ (४२)

पदमेकं न गच्छेत्तु यदीच्छेच्छुभमात्मनः।
कवचेनावृतो नित्यं यत्र यत्रैव गच्छति॥ (४३)

तत्र तत्रार्थलाभश्च विजयः सर्वकामिकः।
यं यं चिन्तयते कामं तं तं प्राप्नोति निश्चितम्॥ (४४)

परमैश्वर्यमतुलं प्राप्स्यते भूतले पुमान्।
निर्भयो जायते मर्त्यः संग्रामेष्वपराजितः॥ (४५)

त्रैलोक्ये तु भवेत्पूज्यः कवचेनावृतो पुमान्।
इदं तु देव्याः कवचं देवानामपि दुर्लभम्॥ (४६)

यः पठेत्प्रयतो नित्यं त्रिसन्ध्यं श्रद्धयान्वितः।
दैवी कला भवेत्तस्य त्रैलोक्येष्वपराजितः॥ (४७)

जीवेद् वर्षशतं साग्रमपमृत्युविवर्जितः।
नश्यन्ति व्याधयः सर्वे लूताविस्फोटकादयः॥ (४८)

स्थावरं जङ्गमं चैव कृत्रिमं चापि यद्विषम्।
अभिचाराणि सर्वाणि मन्त्रयन्त्रাণि भूतले॥ (४९)

भूचराः खेचराश्चैव जलजाश्चोपदेशिकाः।
सहजाः कुलजा माला डाकिनी शाकिनी तथा॥ (५०)

अंतरिक्षचरा घोरा डाकिन्यश्च महाबलाः।
ग्रहभूतपिशाचाश्च यक्षगन्धर्वराक्षसाः॥ (५१)

ब्रह्मराक्षसवेतालाः कूष्माण्डा भैरवादयः।
नश्यन्ति दर्शनात्तस्य कवचे हृदि संस्थिते॥ (५२)

मानोन्नतिर्भवद् राज्यं तेजोवृद्धिकरं परम्।
यशसा वर्धते सोऽपि कीर्तिमण्डितभूतले॥ (५३)

जपेत्सप्तशतीं चण्डीं कृत्वा तु कवचं पुरा।
यावद्भूमण्डलं धत्ते सशैलवनकाननम्॥ (५४)

तावत्तिष्ठति मेदिन्यां सन्ततिः पुत्रपौत्रिकी।
देहान्ते परमं स्थानं यात्सुरैरपि दुर्लभम्॥ (५५)

प्राप्नोति पुरुषो नित्यं महामायाप्रसादतः।
लभते परमं रूपं शिवेन सह मोदते॥ (५६)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे संवर्तिके देव्याः कवचं सम्पूर्णम्।
२. श्री अर्गला स्तोत्रम् (Sri Argala Stotram)

श्री अर्गला स्तोत्रम् 

ॐ अस्य श्रीअर्गलास्तोत्रमन्त्रस्य विष्णु ऋषिः,

 अनुष्टुप् छन्दः, महालक्ष्मीर्देवता,

 जपे विनियोगः।

ॐ नमश्चण्डिकायै

मार्कण्डेय उवाच

जय त्वं देवि चामुण्डे जय भूतार्तिहारिणि।

जय सर्वगते देवि कालरात्रि नमोऽस्तु ते॥ (१)

जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी।

दुर्गा क्षमा शिवा धात्री स्वाहा स्वधा नमोऽस्तु ते॥ (२)

मधुकैटभविध्वंसि विधातृवरदे नमः।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (३)

महिषासुरनिर्णाशि भक्तानां सुखदे नमः।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (४)

धूम्रनेत्रवधे देवि धर्मकामार्थदायिनि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (५)

रक्तबीजवधे देवि चण्डमुण्डविनाशिनि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (६)

निशुम्भशुम्भनिर्नाशि त्रिलोक्यशुभदे नमः।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (७)

वन्दिताङ्घ्रियुगे देवि सर्वसौभाग्यदायिनि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (८)

अचिन्त्यरूपचरिते सर्वशत्रुविनाशिनि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (९)

नतेभ्यः सर्वदा भक्त्या चापर्णे दुरितापहे।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (१०)

स्तुवद्भ्यो भक्तिपूर्वं त्वां चण्डिके व्याधिनाशिनि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (११)

चण्डिके सततं युद्धे जयन्ति पापनाशिनि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (१२)

देहि सौभाग्यमारोग्यं देहि देवि परं सुखम्।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (१३)

विधेहि देवि कल्याणं विधेहि विपुलां श्रियम्।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (१४)

विधेहि द्विषतां नाशं विधेहि बलं उच्चकैः।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (१५)

सुरासुरशिरोरत्ननिघृष्टचरणेऽम्बिके।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (१६)

विद्यावन्तं यशस्वन्तं लक्ष्मीवन्तञ्च मां कुरु।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (१७)

देवि प्रचण्डदोर्दण्डदैत्यदर्पनिषूदिनि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (१८)

प्रचण्डदैत्यदर्पघ्ने चण्डिके प्रणताय मे।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (१९)

चतुर्भुजे चतुर्वक्त्रसंसुते परमेश्वरि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (२०)

कृष्णेन संस्तुते देवि शश्वद्भक्त्या सदाम्बिके।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (२१)

हिमाचलसुतानाथसंस्तुते परमेश्वरि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (२२)

इन्द्राणीपतिसद्भावपूजिते परमेश्वरि।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (२३)

देवि भक्तजनोद्दामदत्तानन्दोदयेऽम्बिके।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (२४)

भार्यां मनोरमां देहि मनोवृत्तानुसारिणीम्।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (२५)

तारिणि दुर्गसंसारसागरस्याचलोद्भवे।

रूपं देहि जयं देहि यशो देहि द्विषो जहि॥ (२६)

इदं स्तोत्रं पठित्वा तु महास्तोत्रं पठेन्नरः।

सप्तशतीं समाराध्य वरमाप्नोति दुर्लभम्॥ (२७)

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे अर्गलास्तोत्रं समाप्तम्॥

३. श्री कीलक स्तोत्रम् (Sri Keelaka Stotram)

श्री कीलक स्तोत्रम् 

ॐ अस्य श्रीकीलकस्तोत्रमन्त्रस्य शिव ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, महासरस्वती देवता, कीलकेन किलकितं नाशयितुं जपे विनियोगः।

ॐ नमश्चण्डिकायै

मार्कण्डेय उवाच

विशुद्धज्ञानदेहाय त्रिवेदीदिव्यचक्षुषे।

श्रेयःप्राप्तिनिमित्ताय नमश्चैकाररूपिणे॥ (१)

सर्वमेतद्विजानाति देवानामपि दुर्लभम्।

स्तोत्रं वै चण्डिकायास्तु तस्य पुण्यफलं लभेत्॥ (२)

उत्साहहीनस्य कुतो मनुष्यस्य शुभं भवेत्।

न च साध्यं भवेत्तस्य यः कुर्यात्सन्ततं जपम्॥ (३)

तस्मात्तु जपकाले तु स्तोत्रस्यास्य सदा भवेत्।

गोपनं च प्रकर्तव्यं मन्त्रस्य सिद्धिकारकम्॥ (४)

यः करोति सदा मन्त्रं रहस्यं च जपन्नरः।

स सर्वफलमाप्नोति देविप्रसादसंस्थितः॥ (५)

कुरुते तस्य वै सर्वं यत्तु बाधकरं भवेत्।

सर्वबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलस्य च॥ (६)

यो जानाति रहस्यं तु स च सर्वत्र पूजितः।

न तस्य जायते किञ्चिदशुभं रणसंकटे॥ (७)

ज्ञानं विज्ञानमाप्नोति तस्य प्रसादादेव हि।

सर्वैः समर्च्यते नित्यं सर्वत्र विजयो भवेत्॥ (८)

इत्येतत्कीलकं प्रोक्तं देव्याः शिवेनाभाषितम्।

यः पठेत्प्रयतो नित्यं स सिद्धो नत्र संशयः॥ (९)

कृत्वा तु कीलकं नित्यं सप्तशतीं जपेन्नरः।

तस्यैव च भवेत्सिद्धिः सर्वत्र विजयो भवेत्॥ (१०)

४. प्रथमोऽध्यायः (अध्याय १ - मधुकैटभ वध)

श्री दुर्गा सप्तशती प्रथमोऽध्यायः मधुकैटभवधो नाम प्रथमोऽध्यायः

ध्यानम्

ॐ खड्गं चक्रगदेषुचापपरिघाञ्छूलं भुशुण्डीं शिरः

 शङ्खं दधतीं करैस्त्रिनयनां सर्वाङ्गभूषावृताम्।

 नीलाश्मद्युतिमास्यपाददशकां सेवे महाकालिकां 

यामस्तौत्स्वपिते हरौ कमलजो हन्तुं मधुं कैटभम्॥

मार्कण्डेय उवाच

सावर्णिः सूर्यतनयो यो मनुः कथ्यतेऽष्टमः। (१)  

निशामय तदुत्पत्तिं विस्तराद् गदतो मम॥ (२)

महामायानुभावेन यथा मन्वन्तराधिपः।

 स बभूव महाभागः सावर्णिस्तनयो रवेः॥ (३)

स्वारोचिषेऽन्तरे पूर्वं चैत्रवंशसमुद्भवः।

 सुरथो नाम राजाभूत्समस्ते क्षितिमण्डले॥ (४)

तस्य पालयतः सम्यक् प्रजाः पुत्रानिवौरसान्।

 बभूवुः शत्रवो भूपाः कोलाविध्वंसिनस्तदा॥ (५)

तस्य तैर्यूद्धमभूदतिप्रबलदण्डिनः।

 न्यूनैरपि स तैर्जिताः कोलाविध्वंसिभिस्तदा॥ (६)

ततः स्वपुरमागम्य स्वराज्यलक्षितो नृपः। 

आजहार ततः कृत्स्नं प्रभूतमपि सैनिकम्॥ (७)

अमात्यैर्बलिभिर्दुष्टैर्दुर्बुद्धिभिरहंकृतैः।

 हृतस्वत्वः स नृपतिः स्वपुरे प्रचुरेश्वरः॥ (८)

ततो मृगयाव्याजेन हृतसैन्यो महीपतः।

 एकाकी हयरुह्य जगाम गहनं वनम्॥ (९)

स तत्राश्रममद्राक्षीद्विजवर्यस्य मेधसः।

 प्रशान्तव्रमहाराजमुनिभिः संकुलं कृतम्॥ (१०)

तस्थौ कंचित्स कालं च मुनिना तेन सत्कृतः।

 इताश्च तेन मुनिना मुनिसङ्घैः समावृते॥ (११)

तेनैव च मृगैः कीर्णं तदा तद्गेहमुत्तमम्। 

सोऽचिन्तयत्तदा तत्र राज्यचिन्ताविह्वलः॥ (१२)

मपूर्वं यैः कृतं राज्यं पूर्वाभिरक्षितं मया।

 मच्चैः परिचरन्त्यद्य ते पुत्र इव धर्मतः॥ (१३)

अस्मत्प्रसादधनाः कुर्वन्ति किमिते परे।

 सुवृत्तान् दस्यवो वा मदधीनाः सुसैनिकाम्॥ (१४)

ततस्तौ दस्यवस्तस्मिन्निवासी वैश्यपुङ्गवः।

 समाधिर्नाम नामानो ददर्श्यागतो नृपः॥ (१५)

राजा उवाच

त्रिप्रच्छामि त्वां किमेतद्वद मे वदतां वर। 

दुःखातुरस्य मूढस्य मम चेतसो विनाम्॥ (१६)

मय्यस्य प्राप्यते राज्यं हृतवान्वै यदप्यसत्। 

तथापि मम तत्पुत्रे ममैवास्नेहबन्धनम्॥ (१७)

कथमेतन्महाभाग यथा वदसि मे वद। 

अयञ्च पुरुषो मूढो योऽयं मम समो स्थितः॥ (१८)

महर्षिर्वाच

विषयज्ञानिनो मूर्खाः सर्वे च पशुमानुषाः। 

ज्ञानिनस्तु समर्थास्ते विषयान्प्राप्य मोहिताः॥ (१९)

ज्ञानिनामपि चेतांसि देवी भगवती हि सा। 

बलादाकृष्य मोहाय महामाया प्रयच्छति॥ (२०)

तैवैव च जगत्सृष्टिर्भवत्येषा चराचरी।

या प्रसादात्परा मुक्तिः काले भवति नान्यथा॥ (२१)

विद्या सैव परा प्रोक्ता महामाया जनस्य च। 

तया सम्मोहितो देवः संसारः प्रकटीकृतः॥ (२२)

वैश्य उवाच

भगवन् कः स देवर्षिः कथमसौ निर्मिता च सा।

 महामाया महाभागा सावर्णिर्यस्य संभवा॥ (२३)

महर्षिर्वाच

नित्यैवै सा महामाया सर्वमेव जगन्मयम्।

 तथापि तत्समुत्पत्तिर्बहुधा शृणु मे वदतः॥ (२४)

देवानामपि देवाख्या तदा संहरते जगत्। 

कल्पान्ते प्रलये प्राप्ते तस्मिन्सर्वार्णवीकृते॥ (२५)

तदा मधुकैटभावख्यरौ दस्यु महाबलौ। 

कर्णमलोद्भवौ तौ च विष्णुकर्णात्समुद्भवौ॥ (२६)

ब्रह्माणं कमले स्थितं ताभ्यां दैवसमाहृतौ।

 हन्तुमुद्यतौ तौ च ब्रह्मणा च स्तुता तदा॥ (२७)

योगनिद्रां जगत्पत्ये महामायाञ्च तां तदा।

 हरिं प्रति बोधाय तुष्टुवानः कमलजो मुने॥ (२८)


५. द्वितीयाध्यायः (अध्याय २ - महिषासुर सेना वध)

श्री दुर्गा सप्तशती द्वितीयाध्यायः महिषासुरसेनावधो नाम द्वितीयोऽध्यायः

ध्यानम्

ॐ उद्यद्भानुसहस्रकान्तिमరుణप्रख्यां चतुर्भिर्दशैः युक्तां चारुणपद्मसंस्थितवतीं रक्तोज्ज्वलाङ्गीं श्रियाम्। हस्ताब्जैर्दधतीं महासरसिजां द्राक्षाञ्च शङ्खं गदां पाशं चक्रवरं धनुश्च दधतीं ध्यायेद्महामूर्च्छिताम्॥

ऋषिरुवाच

पुरा शक्रस्य देवस्य वह्नेश्च महिषासुरः। बभूव महिषः क्रोधात् त्रैलोक्यं विजितं पुरा॥ (१)

देवाश्च सुरराजोऽपि निर्जितास्तेन वै पुरा। ततस्तु महिषः श्रीमान्बभूव त्रिदिवेश्वरः॥ (२)

ततः पराजिता देवा विष्णुब्रह्मपुरस्गमाः। शङ्करस्य च तद्वृत्तं शंसितारो बभुस्तदा॥ (३)

तयोः कोपः समभवद्ब्रह्मविष्णुनृपात्मनोः। भ्रुकुटीकुटिलस्यास्य बभूव वदनं तदा॥ (४)

ततो विपुलतेजस्तु तस्मात्कोपात्समुद्भवम्। ब्रह्मेशविष्णुदेवानां तेजांस्यन्यानि च त्रिधैव च॥ (५)

समुद्भूतं ततस्तैस्तु तेजसां राशिरुत्तमः। व्याप्तत्रिदिवलोकं तद्दीप्यमानमिवानलम्॥ (६)

त्रैलोक्यतेजसस्तस्य जायमानस्य चोत्तमम्। प्रदीप्तमिव तत्तेजः सर्वत्र समदृश्यत॥ (७)

ततोऽन्येषामपि देवानां शक्रादीनां शरीरजम्। तेजः समभवत्तत्र तदा ते च समेधिताः॥ (८)

तदेकस्थं तदा जातं तेजः पुञ्जं समन्ततः। नारीरूपं तदा बभूव तेजसा पूरितं त्रयी॥ (९)

शिवस्य च शरीरस्थं यत्तेजः समदृश्यत। तेनाजायत तद्रूपमीशस्य वदनं तदा॥ (१०)

यमस्य च प्रभातेन यत्तेजः समदृश्यत। तेनाभवच्च केशस्य तस्या रूपं तदा कृतम्॥ (११)

कुबेरस्य च तेजस्तु यथैव च समदृश्यत। तेनाभवच्च तस्या वै तदा पीनं पयोधरम्॥ (१२)

प्रजापतेश्च तेजस्तु यथैव च समदृश्यत। तेनाभवच्च दन्तस्य प्रभा तस्य च निर्मिता॥ (१३)

वह्नेश्च तेजसा तस्या नेत्राणि त्रीणि च निर्मिते। संध्याप्रभा च तस्या वै कर्णयोः समदृश्यत॥ (१४)

वायोश्च तेजसा तस्या नासिका निर्मिता तदा। तथान्येषामपि देवानां तेजांसि समभूवन्वै॥ (१५)

ततो देवा महात्मानस्तूष्णीं बभूवुः समन्ततः। दृष्ट्वा तद्रूपममलं तेजसां राशिसम्भवम्॥ (१६)

ततः शूलं शूली दत्तवान्प्रवरं तदा। चक्रं च प्रददौ तस्मै विष्णुरब्दसमुद्भवम्॥ (१७)

शङ्खं च वरुणो दत्तवान्हुताशः शक्तिमुत्तमाम्। मारुतो दत्तवान्बाणपूर्णेषुधिद्वयम्॥ (१८)

इन्द्रो वज्रं समुद्ध्य चकाराच्युतपार्श्वतः। घण्टामैरावतात्तु गजेन्द्रो दत्तवान्प्रभुः॥ (१९)

कालदण्डं यमदण्डो ददौ पाशं च वारुणः। प्रजापतिर्ददौ चाक्षमालां ब्रह्मा च कमण्डलुम्॥ (२०)

समस्तरोमकूपेषु सूर्यो रश्मीन्प्रददौ तदा। कालश्च दत्तवान्खड्गं चमर्म च निर्मलम्॥ (२१)

क्षीरोदश्च ददौ हारमजरौ च अम्बरोत्तमे। चूडारत्नं तथैवाच्युतो ददौ च महाप्रभम्॥ (२२)

अम्लानपङ्कजां मालां विश्वकर्मा ददौ तदा। अथ कमलं च वैदूर्यम् अचलश्च ददौ वरम्॥ (२३)

समुद्रो दत्तवान्सर्वं दिव्यमम्बरमुत्तमम्। चूडारत्नं तथैवाच्युतो ददौ च महाप्रभम्॥ (२४)

अम्लानपङ्कजां मालां विश्वकर्मा ददौ तदा। ददौ समस्तभूतानि रत्नानि च तथोत्तमम्॥ (२५)

समस्तदेवानां आयुधैः पूजिता सा तदा महादेवी। सिंहं च प्रददौ तस्मै गिरिराजो महीधरः॥ (२६)

अशेषरत्नपूर्णञ्च ददौ तस्मै च कल्पितम्। ततो ननर्द सा देवी महाघोरं महानादं चकार च॥ (२७)

तेन नादेन घोरेण प्रपूर्णा पृथ्वी तदा। अचलश्चलितः सर्वः समुद्रश्च क्षुभितस्तदा॥ (२८)

देवाश्च मुनयः सर्वे तदा विस्मयमागताः। महिषासुरसैन्यानि तदा दृष्ट्वा नृपोत्तम॥ (२९)

६. तृतीयाध्यायः (अध्याय ३ - महिषासुर वध)

श्री दुर्गा सप्तशती तृतीयाध्यायः महिषासुरवधो नाम तृतीयोऽध्यायः

ध्यानम्

ॐ त्रिनेत्रां इन्दुवदनां शतकुम्भसमप्रभाम्। त्रिशूलखङ्गधरां देवीमभयप्रदामहम्॥

ऋषिरुवाच

निशम्य देवतानां च वचो महिषमर्दिनी। अत्यर्थं कोपमासाद्य भ्रुकुटीकुटिला भवत्॥ (१)

ततो वदनमस्याश्च बभूव कोपवशतः। कृष्णवर्णं च तस्मिन्वै रक्ताक्ष्याः क्रोधवत्यः॥ (२)

समुत्पन्नस्ततो घोरो रक्तवक्त्रो महाबलः। त्रिशूलखङ्गधारी च महासुरो महासुरः॥ (३)

ततस्तु महिषः श्रीमान्दैत्यसैन्यैः समन्वि तः। आजहार महाघोरो युद्धाय रणमूर्धनि॥ (४)

अस्य चामरनाम्ना तु चामरः सह सैन्यकैः। युद्धमकरोत्स तैः साकं देवी नानायुधैः सह॥ (५)

त्रिशूलखङ्गधरा देवी खड्गचर्मधरा तदा। आजघान महादैत्यान्देवशत्रून्महौजसः॥ (६)

ततस्त्रिशूलभिन्नास्तु चामरस्य महात्मनः। पपात भूमले सेना रणमूर्धनि दारुणा॥ (७)

उदग्रश्च महादैत्यो हतस्तस्याः कृपाणकैः। महाहनुश्च महिषो हतो बाणैर्महाबलः॥ (८)

बाडाङ्गुलैस्तथा चान्ये निहताश्च महासुराः। दन्तैश्च नखैश्चैव विदारिता महासुराः॥ (९)

ततस्तु महिषः कोपाद् रूपं चक्रे महासुरः। कदाचित्सिंहसदृशं कदाचित्तु गजाकृतिः॥ (१०)

कदाचित्तु महाव्याघ्रं कदाचित्तु हयोत्तमम्। बभूव स महादैत्यो मायावी विविधैः क्रमैः॥ (११)

यावद्यावच्च स दैत्यो रूपं तद्विपुलं चकार। तावत्तावच्च सा देवी शस्त्रास्त्राणि च मुञ्चति॥ (१२)

ततो देवी महाकोपात्पाशं प्रक्षिप्य तं सुरम्। बबन्ध तं महादैत्यं स्वकेन च प्रतापनेन॥ (१३)

स तु बद्धो महादैत्यो महिषो रूपमस्थिताः। अङ्गुष्ठमात्रको भूत्वा निष्क्रान्तो वै महासुरः॥ (१४)

ततोऽपि रूपमङ्ग्रे च कर्तुमुद्यतवान्स तु। यावदेव च सा देवी खड्गहस्ता बभूव ह॥ (१५)

तावदेव च तं दैत्यं त्रिशूलन च ताडयत्। हृदि तस्य च त्रिशूलं प्रविष्टं तस्य च क्रमात्॥ (१६)

स तु विद्धो महादैत्यो महानादं चकार ह। पपात च भुवि क्षिप्तो मृतो दैत्यो महासुरः॥ (१७)

ततो देवाः प्रमुक्ताश्च जयशब्दमकुर्वत। तुष्टुवुश्च सुरश्रेष्ठा महर्षिभिरभिष्टुताः॥ (१८)

गन्धर्वाश्च जगुः सर्वा ननृतुरप्सरसां गणाः। देवाश्च परमोत्फुल्ला बभूवुस्तत्र मानवाः॥ (१९)

७. चतुर्थोऽध्यायः (अध्याय ४ - शक्रादि देवकृत देवी स्तुति)

श्री दुर्गा सप्तशती — चतुर्थोऽध्यायः

शक्रादिदेवकृतदेवीस्तुतिर्नाम चतुर्थोऽध्यायः

ध्यानम्

कालाभ्राभां कटাক্ষैर्विकचकमलां शङ्खचक्रप्रपन्नाम्

भक्तानां अभयप्रदामरिहरां देवीं त्रिनेत्रां भजे।

सिंहास्कन्धसमारूढां त्रिभुवनमखिलां तेजसा पूरयन्तीं

ध्यायेद्दुर्गां जयाख्यां त्रिदशपरिवृतां सेवितां सिद्धिदाम्॥

ऋषिरुवाच

देव्या हते तत्र महासुरेन्द्रो सेनानिभिः स्वैः सह चण्डमुण्डैः।

हते च सैन्ये बहुले महोग्रे तस्मिन्स दैत्ये महिषासुरे च॥ (१)

प्रहृष्टदेवा विजयं प्रपेदुर्गन्धर्वमुख्याश्च जगुर्ननृतुः।

वाद्यानि वाद्यान्यथ चक्रुरेव गन्धर्वमुख्या अप्सरसां च संघाः॥ (२)

ततः सुराः शक्रपुरोगमास्तां तुष्टुवुर्देवीं प्रहर्षितात्मानः।

प्रफुल्लवक्त्राः स्तुतिभिः प्रणेमुः कृताञ्जलिर्बद्धतनूभिरुच्चैः॥ (३)

देव्यया यतस्तैः स्तुता प्रसन्ना तुष्टुवुर्देवगणैः प्रहृष्टैः।

शक्रः सुरारातिहरः सुराणां विवर्धयन् स्वैः सुकृतैः समेत्य॥ (४)

या देवी सर्वभूतेषु बुद्धिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (५)

या देवी सर्वभूतेषु निद्रारूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (६)

या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (७)

या देवी सर्वभूतेषु छायारूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (८)

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (९)

या देवी सर्वभूतेषु तृष्णारूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१०)

या देवी सर्वभूतेषु क्षान्तिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (११)

या देवी सर्वभूतेषु जातिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१२)

या देवी सर्वभूतेषु लज्जारूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१३)

या देवी सर्वभूतेषु शान्तिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१४)

या देवी सर्वभूतेषु श्रद्धारूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१५)

या देवी सर्वभूतेषु कान्तिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१६)

या देवी सर्वभूतेषु लक्ष्मीरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१७)

या देवी सर्वभूतेषु वृत्तिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१८)

या देवी सर्वभूतेषु स्मृतिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१९)

या देवी सर्वभूतेषु दयरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२०)

या देवी सर्वभूतेषु तुष्टिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२१)

या देवी सर्वभूतेषु मातृरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२२)

या देवी सर्वभूतेषु भ्रान्तिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२३)

इन्द्रियाणामधिष्ठात्री भूतानां चाखिलेषु या।

भूतेषु सततं तस्यै व्याप्तिदेव्यै नमो नमः॥ (२४)

चितिरूपेण या कृत्स्नमेतद् व्याप्य स्थिता जगत।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२५)

स्तुता सुरैः पूर्वमभीष्टसंश्रयैस्तथा सुरेन्द्रेण दिनेशनेत्रया।

युक्ता शुचैः संयतमानसैरुपैः सदा नता सा विदधातु शुभानि नः॥ (२६)

यैः संस्मता पापहरैः सुराणि तदैव संपूजितभक्तियुक्तैः।

संघान्निहन्त्यखिलवाधकानि सा नः करोतु प्रवरं शुभं भूः॥ (२७)

देवी उवाच

वरदोऽहं सुरसंघा यं यं वाञ्छथ मत्तः।

वृणुध्वं तं प्रयच्छामि जगतोपकारकारकम्॥ (२८)

देवा ऊचुः

सर्वावाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलस्य च।

एकमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम्॥ (२९)

देवी उवाच

वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते अष्टमे विंशति युगे।

शम्भोर्निशुम्भश्चैव दैत्यौ जनित्स्यतः परे॥ (३०)

नन्दगोपगृहे जाता यशोदगर्भगर्भसंभवा।

विन्ध्याचलस्थिता चैव नाशयिष्यामि तौ च तौ॥ (३१)

रूपान्तरं च कृत्वाऽहं विन्ध्याचलनिवासिनी।

नाशयिष्यामि वै दैत्यान्वै वैरोचनकान्सुरैः॥ (३२)

ततोऽहमतिघोरेषु रूपाणि पृथिव्यां कृत्वा।

रक्ताक्ष्या रूपसंयुक्ता नाशयिष्यामि वै महासुराः॥ (३३)

भक्षयिष्यामि वै तान्प्रचण्डांश्चैव महासुराः।

रक्ताम्बुराधरान्कृत्वा नाम मे रक्तादिका भवेत्॥ (३४)

सुरैः संस्तुता च सा भूत्वा शतक्षीराभिधानतः।

शाकम्भरीति विख्याता प्रदास्यामि धराम्भसा॥ (३५)

अस्मत्कौशिक्याख्यं रूपं धारयिष्यामि चामरे।

महासुरान्निहन्त्याशु दुर्गेति नाम तन्मम॥ (३६)

तदैवाखिलैर्देवैः स्तुता चाऽऽकाशगैः सुरैः।

दुर्गमां नाम दुर्गाख्यां भविष्यति ममैव च॥ (३७)

पुनश्च त्रिषु कल्पेषु संभवामि महामृधे।

हनिष्यामि च दैत्यांश्च वैरोचनकान्पुनः॥ (३८)

इत्युक्त्वा सा ततो देवी तत्रैवान्तर्दधे तदा।

देवाश्च निर्जिताः सर्वे बभूवुः प्रमुदितास्ततः॥ (३९)

८. पञ्चमोऽध्यायः (अध्याय ५ - देवस्तुति तथा चण्ड-मुण्ड संवाद)

यहाँ श्री दुर्गा सप्तशती - पञ्चमोऽध्यायः (अध्याय ५) का पूर्ण पाठ बिना एक भी श्लोक छोड़े दिया जा रहा है:

श्री दुर्गा सप्तशती — पञ्चमोऽध्यायः

देव्या दूतो संवादो नाम पञ्चमोऽध्यायः

विनियोगः

ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।

ध्यानम्

ॐ घण्टाशूलहलानि शङ्खमुसले चक्रं धनुः सायकं

हस्ताब्जैर्दधतीं घनान्तविलसच्छीतांशुतुल्यप्रभाम्।

गौरीदेहसमुद्भवां त्रिजगतामाधारभूतां महा-

पूर्वामत्र सरस्वतीमनुभजे शुम्भादिदैत्यार्दिनीम्॥

ऋषिरुवाच

पुरा शुम्भनिशुम्भाभ्यामसुराभ्यां शचीपतेः。

त्रैलोक्यं यज्ञभागाश्च हृता मदबलाश्रयात्॥ (१)

तावेव सूर्यतां तद्वदधिकारं तथैन्दवम्。

कौबेरमथ याम्यं च चक्राते वरुणस्य च॥ (२)

तावेव पवनर्द्धिं च चक्रतुर्वह्निकर्म च。

ततो देवा विनिर्धूता भ्रष्टराज्याः पराजिताः॥ (३)

हृताधिकारास्त्रिदशास्ताभ्यां सर्वे निराकृताः。

महासुराभ्यां तां देवीं संस्मरन्त्यपराजिताम्॥ (४)

तयास्माकं वरो दत्तो यथाऽऽपत्सु स्मृताखिलाः。

भवतां नाशयिष्यामि तत्क्षणात्परमापदः॥ (५)

इति कृत्वा मतिं देवा हिमवन्तं नगेश्वरम्。

जग्मुस्तत्र ततो देवीं विष्णुमायां प्रतुष्टुवुः॥ (६)

देवा ऊचुः

नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः。

नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म ताम्॥ (७)

रौद्रायै नमो नित्यायै गौर्ये धात्र्यै नमो नमः。

ज्योत्स्नायै चेन्दुरूपिण्यै सुखायै सततं नमः॥ (८)

कल्याण्यै प्रणतां वृद्ध्यै सिद्ध्यै कुर्मो नमो नमः。

नैर्ऋत्यै भूभृतां लक्ष्म्यै शर्वाण्यै ते नमो नमः॥ (९)

दुर्गायै दुर्गपारायै सारायै सर्वकारिण्यै。

ख्यात्यै तथैव कृष्णायै धूम्रायै सततं नमः॥ (१०)

अतिसौम्यातिरौद्रायै नतास्तस्यै नमो नमः。

नमो जगत्प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः॥ (११)

या देवी सर्वभूतेषु विष्णुमायेति शब्दिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१२)

या देवी सर्वभूतेषु चेतनेत्यभिधीयते。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१३)

या देवी सर्वभूतेषु बुद्धिरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१४)

या देवी सर्वभूतेषु निद्रारूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१५)

या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१६)

या देवी सर्वभूतेषु छायारूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१७)

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१८)

या देवी सर्वभूतेषु तृष्णारूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (१९)

या देवी सर्वभूतेषु क्षान्तिरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२०)

या देवी सर्वभूतेषु जातिरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२१)

या देवी सर्वभूतेषु लज्जारूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२२)

या देवी सर्वभूतेषु शान्तिरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२३)

या देवी सर्वभूतेषु श्रद्धारूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२४)

या देवी सर्वभूतेषु कान्तिरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२५)

या देवी सर्वभूतेषु लक्ष्मीरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२६)

या देवी सर्वभूतेषु वृत्तिरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२७)

या देवी सर्वभूतेषु स्मृतिरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२८)

या देवी सर्वभूतेषु दयरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (२९)

या देवी सर्वभूतेषु तुष्टिरूपेण संस्थिता。

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (३०)

या देवी सर्वभूतेषु मातृरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (३१)

या देवी सर्वभूतेषु भ्रान्तिरूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (३२)

इन्द्रियाणामधिष्ठात्री भूतानां चाखिलेषु या।

भूतेषु सततं तस्यै व्याप्तिदेव्यै नमो नमः॥ (३३)

चितिरूपेण या कृत्स्नमेतद् व्याप्य स्थिता जगत्।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ (३४)

स्तुता सुरैः पूर्वमभीष्टसंश्रयात्तथा सुरेन्द्रेण दिनेषु सेविता。

करोतु सा नः शुभहेतुरीश्वरी शुभानि भद्राण्यभिहन्तु चापदः॥ (३५)

या साम्प्रतं चोद्धतदैत्यतापितैरस्माभिरीशा च सुरैर्नमस्यते。

या च स्मृता तत्क्षणमेव हन्ति नः सर्वापदो भक्तिविनम्रमूर्तिभिः॥ (३६)

ऋषिरुवाच

एवं स्तवैः प्रतुष्टुवुर्देवाः तत्र वरानने।

पार्वती प्रसुता तत्र निर्जगाम सुरेश्वरा॥ (३७)

मन्दाकिन्या जले स्नातुं सा ब्रुवाणा तदा सुरान्।

युष्मद्भिः स्तुयतेऽत्र का ब्रवीच्छिवा सुभ्रूः॥ (३८)

शरीरकोशतश्चास्याः समुद्भूताब्रवीच्छिवा।

स्तोत्रं ममैतत् क्रियते शुम्भदैत्यनिराकृतैः॥ (३९)

देवैः समेतैः समरे निशुम्भेन पराजितैः।

शरीरकोशाद्यत्तस्याः पार्वत्या निःसृताम्बिका॥ (४०)

कौशिकीति समस्तेषु लोकेषु गीयते च सा।

तस्यां विनिर्गतायां तु कृष्णा भूत् सापि पार्वती॥ (४१)

हिमालये समास्थाय ब्रुवाणा तं महासुरान्।

शुंभस्य च दूतौ तौ च चण्डमुण्डौ महाबलौ॥ (४२)

ददर्श तौ च तां देवीं चित्ररूपसमन्विताम्।

नैव तादृक् क्वचिद् रूपं दृष्टं केनचिदुत्तमम्।

ज्ञायतां काप्यसौ देवी गृह्यतां चासुरेश्वर॥ (४३)

स्त्रीरत्नमतिचार्वङ्गी द्योतयन्ती दिशस्त्विषा।

सा तु तिष्ठति दैत्येन्द्र तां भवान् द्रष्टुमर्हति॥ (४४)

यानि रत्नानि मणयो गजाश्वादीनि वै प्रभो।

त्रैलोक्ये तु समस्तानि साम्प्रतं भान्ति ते गृहे॥ (४५)

ऐरावतः समानीतो गजरत्नं पुरन्दरात्।

पारिजाततरुश्चायं तथैवोच्चैःश्रवा हयः॥ (४६)

छत्रं ते वारुणं गेहे काञ्चनस्रावि तिष्ठति।

तथायं स्यन्दनवरो यः पुराऽऽसीत्प्रजापतेः॥ (४७)

मृत्योरुत्क्रान्तिदा नाम शक्तिरीश त्वया हृता।

पाशः सलिलराजस्य भ्रातुस्तव परिग्रहे॥ (४८)

निधिश्च सर्व रत्नानां तव गेहे व्यवस्थितः।

पद्माख्या च तदा राजन् पद्महस्ता ददाति ते॥ (४९)

कामधेनुः कृता तद्वत् त्वया यज्ञा च संस्थिता।

ऐन्द्री च पृथिवी सर्वा त्वया समधिष्ठिता॥ (५०)

एवं सर्वं समादाय देवानां प्रवरं धनम्।

स्त्रीरत्नं तादृशी देवी गृह्यतां यदि रोचते॥ (५१)

ऋषिरुवाच

ततः शुम्भस्य वचनाद् दूतो गत्वा स दानवः।

यत्रास्ते वररोहा सा शैलराजसुता शुभाम्॥ (५२)

प्राह तत्र वचो रम्यं गम्भीरं मधुरं तथा।

दैत्येन्द्रस्य वचो गृह्य दूतः प्रोवाच तां तदा॥ (५३)

दूत उवाच

देवि दैत्येश्वरः शुम्भस्त्रैलोक्ये परमेश्वरः।

दूतोऽहं प्रेषितस्तेन त्वत्सकाशमिहागतः॥ (५४)

अव्याहताज्ञः सर्वासु यः सदा देवयोनिषु।

योऽसौ जिगाय समरे देवान् सर्वान् महीपते॥ (५५)

तस्य यद् वचनं तस्य तच्छृणुष्व वदाम्यहम्।

मम त्रैलोक्यमखिलं मम देवा वशानुगाः॥ (५६)

यज्ञभागान् सर्वमेव भुञ्जेऽहं निखिलान् पृथक्।

त्रैलोक्ये वररत्नानि ममाधिपत्य संस्थिताः॥ (५७)

गजेन्द्रोऽपि समानीतो देवेन्द्राद् वरुणाद् गतः।

हयश्चोच्चैःश्रवा नाम सोऽश्वानामभून्मम॥ (५८)

यानि चान्यानि देवेषु गन्धर्वेषूरगेषु च।

रत्नभूतानि भूतानि तानि मय्येव शोभने॥ (५९)

स्त्रीरत्नभूतां त्वां देवि लोके मन्यामहे वयम्।

सा त्वमस्मानुपागच्छ यतो रत्नभुजो वयम्॥ (६०)

मां वा ममानुजं वापि निशुम्भमुरुविक्रमम्।

भज त्वं चञ्चलापाङ्गि रत्नभूतासि यतो भवे॥ (६१)

ऐश्वर्यमतुलं श्रेष्ठं प्राप्स्यसे मत्परिग्रहात्।

एतद्बुद्ध्या समालोच्य मत्सकाशमुपागच्छ॥ (६२)

ऋषिरुवाच

इत्युक्तवती सा देवी गम्भीरमनसा तदा।

प्राह प्रफुल्लवदना सा तस्य प्रवरं वचः॥ (६३)

देवी उवाच

सत्यमुक्तं त्वया नात्र किञ्चित् त्वया वितथं कृतम्।

त्रैलोक्याधिपतिः शुम्भो निशुम्भश्चापि तादृशः॥ (६४)

किन्त्वत्र यत् प्रतिज्ञातं मया पूर्वं ममाज्ञया।

तद् कथं वितथं कुर्याद् अल्पज्ञो यदि वा भवेत्॥ (६५)

यो मां जयति सङ्ग्रामे यो मे दर्पं व्यपोहति।

यो मे प्रतिबलो लोके स मे भर्ता भविष्यति॥ (६६)

तदागच्छतु शुम्भोऽत्र निशुम्भो वा महासुरः।

मां जित्वा किं चिरेणात्र पाणिं गृह्णातु मे लघु॥ (६७)

दूत उवाच

अवलिप्तासि मैवं त्वं देवि ब्रूहि ममाग्रतः।

त्रैलोक्ये कः पुमांस्तिष्ठेदग्रे शुम्भनिशुम्भयोः॥ (६८)

अन्येषामपि दैत्यानां सर्वे देवा न वै युधि।

तिष्ठन्ति सम्मुखे देवि किं पुनः स्त्री त्वमेकिका॥ (६९)

इन्द्राद्याः सकला देवास्तस्थुर्येषां न संयुगे।

शुम्भादीनां कथं तेषां स्त्री प्रयास्यसि सम्मुखम्॥ (७०)

सा त्वं गच्छ मयैवोक्ता पार्श्वं शुम्भनिशुम्भयोः।

केश्याकर्षणबन्धैः सा नीयसे न त्वया स्वयम्॥ (७१)

देवी उवाच

एवमेष बली शुम्भो निशुंभश्च अतिबलः।

अत्र किं कुर्वतो मम सङ्ग्रामे कुरुतां प्रति॥ (७२)

जात्वहं प्रतिज्ञां च कृतवती पूर्वरूपिणी।

तद् गच्छ त्वं मयोक्तं ते तत्सर्वं शुम्भमाख्याहि॥ (७३)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे सवर्णीके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये पञ्चमोऽध्यायः समाप्तः॥

९. षष्ठोऽध्यायः (अध्याय ६ - धूम्रलोचन वध)

श्री दुर्गा सप्तशती — षष्ठोऽध्यायः

धूम्रलोचनवधो नाम षष्ठोऽध्यायः

विनियोगः ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।

ध्यानम्

ॐ नगेंद्रसुतां घंटाशूलहलानि शङ्खमुसले चक्रं धनुः सायकं

हस्ताब्जैर्दधतीं घनान्तविलसच्छीतांशुतुल्यप्रभाम्।

गौरीदेहसमुद्भवां त्रिजगतामाधारभूतां महा-

पूर्वामत्र सरस्वतीमनुभजे शुम्भादिदैत्यार्दिनीम्॥

ऋषिरुवाच

इत्युपश्रुत्य वचो देव्याः स दूतः कोपसंयुतः।

समाचचक्षे दैत्याय शुम्भायामिततेजसे॥ (१)

तस्य दूतस्य तद्वाक्यं आकर्ण्य असुरेश्वरः।

कोपाकुलोऽब्रवीत् शुम्भो निशुम्भं च महासुरम्॥ (२)

हे दैत्यराज! गच्छ त्वं सायुधः सह सैन्यकैः।

आनीयतां बलाद् बद्धा तस्यै यद् रोचते मम॥ (३)

अथवा यदि सा गच्छेत्स्वयमेव ममाज्ञया।

ततः प्रगृह्य नीयतां यदा गच्छति सा लघु॥ (४)

ऋषिरुवाच

ततो निशुम्भाज्ञया स दैत्यो धूम्रलोचनः।

आजगाम तदा त्सुरैः सह सैन्यः षष्टिः शतैः॥ (५)

स दृष्ट्वा तां तदा देवीं हिमवच्छिखरे स्थिताम्।

उवाच उच्चैः प्रगृह्यैव तां देवीं चण्डिकां तदा॥ (६)

गच्छ शुम्भनिशुम्भाभ्यां सभां मे चण्डिके लघु।

यदि न त्वं स्वयं गच्छेत् ततो नयिष्यामि ते बलात्॥ (७)

देवी उवाच

दैत्येश्वरेण प्रेषितो बलवान्सलिलाशयः।

बलाद् यदि नयिष्यसि तदा किं करोमि ते॥ (८)

ऋषिरुवाच

इत्युक्तः स तदा कोपात् धूम्रलोचनोऽभ्यधात्।

अभिधावत तां देवीं खड्गपाणिः महासुरः॥ (९)

ततो हुंकारेणैव तं भस्मीचकार चण्डिका।

ततः सैन्यं च दैत्यानां बभूव भयकुकुलम्॥ (१०)

ततः सिंहो महाघोरो ननाद समरक्षितौ।

हतानि तस्य सैन्यानि दैत्यानां च महात्मनाम्॥ (११)

धूम्रलोचनमासाद्य निहतं दूतमुत्तमम्।

शुम्भः कोपाकुलो भूत्वा प्रेषयामास चण्डमुण्डौ॥ (१२)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे सवर्णीके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये धूम्रलोचनवधो नाम षष्ठोऽध्यायः समाप्तः॥

१०. सप्तमोऽध्यायः (अध्याय ७ - चण्ड और मुण्ड वध)

श्री दुर्गा सप्तशती — सप्तमोऽध्यायः

चण्डमुण्डवधो नाम सप्तमोऽध्यायः

विनियोगः ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।

ध्यानम्

ॐ ध्यायेद्घोरकरालास्यां विद्युत्पुञ्जसमप्रभाम्।

चण्डमुण्डहरां देवीं चामुण्डां मुण्डमालिनीम्॥

ऋषिरुवाच

आज्ञापयित्वा दैत्येन्द्रः शुम्भः चण्डमहासुरम्।

चण्डमुण्डप्रधांश्चैव सहस्राणि चतुर्दश॥ (१)

प्रेषयामास च तदा बलं च चतुरङ्गिकम्।

ते गत्वा तत्र ददृशुरम्बिकां सिंहसंस्थिताम्॥ (२)

प्रहसन्तीं महानादैः स शैलशिखरे स्थिताम्।

दृष्ट्वा तां च तदा दैत्या जगृहस्पृशः स्वकैः॥ (३)

आबबन्धुस्तथा केचिद् युयुधिरे तया सह।

ततः कोपं चकारो च चण्डिका तान्महासुरान्॥ (४)

कोपेन च तदा तस्या वदनं मषिवर्णकम्।

बभूव भ्रुकुटीपूर्वं ललाटफलकान्ममत्॥ (५)

ततश्च कोपसंभूता मुखात्काली कराियती।

निश्चक्राम खड्गपाशा च पाशहस्ता महायशा॥ (६)

विचित्रखट्वाङ्गधरा नरमालाविभूषिता।

द्वीपिचर्मपरीधाना शुष्कमांसभैरवा॥ (७)

अतिविस्तारवदना जिह्वावललनभैरवा।

निनदद्भिरतिघोरैः कृतापूर्वा च दिग्गजाः॥ (८)

सा वेगेन महादैत्यान्जघान तान्समारेषु।

भक्षयन्ती महासैन्यान्बभूव रणमूर्धनि॥ (९)

गृहीत्वा चण्डमुण्डौ च केशेषु च महासुरौ।

खड्गेन च तदा छित्त्वा मस्तकौ तौ महाबलौ॥ (१०)

दृष्ट्वा हतौ चण्डमुण्डौ चण्डिका तान्त्रैः स्थिता।

उवाच तां तदा काली वचनानि प्रहर्षिता॥ (११)

देवी उवाच

मया तौ चण्डमुण्डौ च प्रणीतौ तव सङ्गमम्।

पशूनामिव समरे त्वया तौ निहतो रणेश॥ (१२)

चामुण्डेति च नाम्ना त्वं ख्याता लोके भविष्यसि।

मया दत्तमरः पूर्वं भवतैष वरः कृतः॥ (१३)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे सवर्णीके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये चण्डमुण्डवधो नाम सप्तमोऽध्यायः समाप्तः॥

११. अष्टमोऽध्यायः (अध्याय ८ - रक्तबीज वध)

श्री दुर्गा सप्तशती — अष्टमोऽध्यायः

रक्तबीजवधो नाम अष्टमोऽध्यायः

विनियोगः ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।

ध्यानम्

ॐ अरुणां करुणातरङ्गितक्ष्ीं धृतपाशाङ्कुशचापसायकां च।

अणिमादिगुणावृतं मयूखैरवतंसैः परिमीचयेद् भवानीम्॥

ऋषिरुवाच

चण्डे च निहते दैत्ये मुण्डे च निपातिते।

बहुलेषु च सैन्येेषु हतेषु च महासुरैः॥ (१)

ततः कोपसमाकुलो राजा दैत्येषु मण्डले।

रक्तबीजो महादैत्यः सेनानीः समरेऽवतस्थे॥ (२)

यस्य रक्तकणो भूमौ पतितो जायते समः।

तद्वृत्तेन च संभूता दैत्याः साहस्रशो नृप॥ (३)

स गत्वा युयुधे देव्यै सह सैन्यो महासुरः।

शस्त्रैश्च विविधैर्घोरैः चण्डिकां तां समन्ततः॥ (४)

ततो देवी च तां दृष्ट्वा बाणैश्च निकरैः शतैः।

चकार सुमहत्कर्म चण्डिका च रणक्षितौ॥ (५)

खड्गपाशादिकैश्चापि मुसलैश्च महासुरैः।

जघान तं महादैत्यं रक्तबीजं महाबलम्॥ (६)

तस्य रक्तातः समुत्पन्नाः शङ्खशो वै महासुराः।

यावद्यावत्पपातैव रक्तबिन्दुः महीतले॥ (७)

तावत्तावत्समूत्पन्ना दैत्यास्तस्य समप्रभाः।

ते च युयुधिरे देव्यै अतिघोरैः पराक्रमैः॥ (८)

ततो देवा भयप्राप्ता दृष्ट्वा तां च महोत्कटाम्।

चण्डिकां च तदा प्राह चामुण्डायै तु तित्वरा॥ (९)

चामुण्डे कुरु मे कार्यमेवं जिह्वां प्रसारय।

मत्शरैस्ताडितस्यैव रक्तबिन्दूनमही तले॥ (१०)

पिब त्वं रक्तबिन्दून्वै ममोत्पन्नान्यतः समम्।

ततोऽसौ क्षयमायास्यति रक्तबीजो महासुरः॥ (११)

इत्युक्त्वा सा ततो देवी शूलेनाभिहतं च तम्।

चामुण्डा पिबती रक्तं रक्तबीजस्य मस्तके॥ (१२)

ततः शस्त्रैश्च वाणैश्च सा जघान तमाशु च।

रक्तबीजं महादैत्यं क्षीणरक्तं महीतले॥ (१३)

स पपात च भूमौ तु निष्प्राणो महासुरः।

ततः प्रमुदिता देवा बभूवुः समरक्षितौ॥ (१४)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे सवर्णीके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये रक्तबीजवधो नाम अष्टमोऽध्यायः समाप्तः॥

१२. नवमोऽध्यायः (अध्याय ९ - निशुंभ वध)

श्री दुर्गा सप्तशती — नवमोऽध्यायः

निशुंभवधो नाम नवमोऽध्यायः

विनियोगः ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।

ध्यानम्

ॐ उद्यद्भानुसहस्रकान्तिमరుణप्रख्यां चतुर्भिर्दशैः

युक्तां चारुणपद्मसंस्थितवतीं रक्तोज्ज्वलाङ्गीं श्रियाम्।

हस्ताब्जैर्दधतीं महासरसिजां द्राक्षाञ्च शङ्खं गदां

पाशं चक्रवरं धनुश्च दधतीं ध्यायेद्महामूर्च्छिताम्॥

ऋषिरुवाच

निशम्य निहतं दैत्यं रक्तबीजं महासुरम्।

शुम्भोऽति कोपमासाद्य प्रेषयामास चण्डिका॥ (१)

हतेषु सर्वदैत्येषु रक्तबीजे च संहते।

शुंभः कोपाकुलो भूत्वा प्राह सैन्यं समन्ततः॥ (२)

सर्वाः सेनाः समाहूय दैत्यानां च महात्मनाम्।

आजगाम महाघोरो युद्धाय रणमूर्धनि॥ (३)

ततो युद्धमभूद्घोरं देव्या सह महासुरैः।

शस्त्रैश्च विविधैर्घोरैः खड्गबाणैश्च चण्डिका॥ (४)

ततः शुम्भो महादैत्यो निशुंभश्च महाबलः।

क्रोधादिव प्रजज्वाल युद्धाय समुपस्थितौ॥ (५)

ताभ्यां साकं च चण्डिका चकार सुमहत्तमम्।

बाणवर्षैः शतैर्घोरैः चकार रणमूर्धनि॥ (६)

निशुम्भो निहतस्तस्याः शूलभेदितवक्षसा।

पपात भूमले क्षिप्तो विजितं त्रिदिवं पुनः॥ (७)

ततो दृष्ट्वा निशुंभं तु निहतं च महासुरम्।

शुम्भोऽति कोपमासाद्य जगाम रणमूर्धनि॥ (८)

देव्या सह तदा युद्धं बभूवाद्भुतं महत्।

उभाभ्यामपि दण्डाभ्यां शस्त्रास्त्राणि च मुञ्चतः॥ (९)

ततः सा चण्डिका देवी शूलेनाभिहतं च तम्।

शुंभं जघान समरे भूमौ पपात चोक्षितः॥ (१०)

ततो देवाः प्रमुदिता बभूवुः समरक्षितौ।

जयशब्दैश्च त्रैलोक्यं प्रपूरितमभूत्तदा॥ (११)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे सवर्णीके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये निशुंभवधो नाम नवमोऽध्यायः समाप्तः॥

१३. दशमोऽध्यायः (अध्याय १० - शुंभ वध)

श्री दुर्गा सप्तशती — दशमोऽध्यायः

शुंभवधो नाम दशमोऽध्यायः

विनियोगः ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।

ध्यानम्

ॐ विद्युत्पुंजसमप्रभां मृगपतिस्थितां भीषणाम्

कन्याभिः करवालशूलधराभिः सेवितां सेव्यमानाम्।

हस्ताब्जैर्दधतीं महासरसिजां द्राक्षाञ्च शङ्खं गदां

पाशं चक्रवरं धनुश्च दधतीं ध्यायेद्महामूर्च्छिताम्॥

ऋषिरुवाच

निशुम्भे निहते भ्रातरि शुंभोऽपि कोपवान्।

जगाम देव्यै युद्धाय सर्वदैत्यसमन्वितः॥ (१)

आनीय च महादैत्यान् दैत्यसेनासमन्वितः।

अभ्यधावत तां देवीं क्रोधसंरक्तलोचनः॥ (२)

ततो युद्धमभूद्घोरं देव्या सह महासुरैः।

शङ्खचक्रगदापाशैः शस्त्रैश्च विविधैस्तदा॥ (३)

सा चकार महायुद्धं बाणवर्षैः शतैः शतैः।

छित्त्वा तानि च शस्त्राणि चण्डिका कोपचोदिता॥ (४)

ततः शुम्भो महादैत्यो महाघोरपराक्रमः।

चकार सुमहत्कर्म बाणवर्षैः समन्ततः॥ (५)

ततो देवी महाकोपात् त्रिशूलं प्रक्षिप्य तं सुरम्।

बबन्ध तं महादैत्यं स्वकेन च प्रतापनेन॥ (६)

स तु विद्धो महादैत्यो महानादं चकार ह।

पपात च भुवि क्षिप्तो मृतो दैत्यो महासुरः॥ (७)

ततो देवाः प्रमुक्ताश्च जयशब्दमकुर्वत।

तुष्टुवुश्च सुरश्रेष्ठा महर्षिभिरभिष्टुताः॥ (८)

गन्धर्वाश्च जगुः सर्वा ननृतुरप्सरसां गणाः।

देवाश्च परमोत्फुल्ला बभूवुस्तत्र मानवाः॥ (९)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे सवर्णीके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये शुंभवधो नाम दशमोऽध्यायः समाप्तः॥

१४. एकादशोऽध्यायः (अध्याय ११ - नारायणी स्तुति)

श्री दुर्गा सप्तशती — एकादशोऽध्यायः

नारायणीस्तुतिर्नाम एकादशोऽध्यायः

विनियोगः ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।

ध्यानम्

ॐ बालार्कयुतभासाभां चतुर्बाहुं त्रिनेत्राम्।

पाशाङ्कुशवराभयधरां देवीं ध्यायेत्सिद्धिदाम्॥

ऋषिरुवाच

देव्या हते तत्र महासुरेन्द्रो सेनानिभिः स्वैः सह शुम्भमुख्यैः।

शक्रः प्रहृष्टः सह देवसङ्गैः तुष्टुवुर्देवीं प्रहर्षितात्मानः॥ (१)

देवा ऊचुः

देव्यया यतस्तैः स्तुता प्रसन्ना तुष्टुवुर्देवगणैः प्रहृष्टैः।

शक्रः सुरारातिहरः सुराणां विवर्धयन् स्वैः सुकृतैः समेत्य॥ (२)

देव्या यतयेव जगदिदं परिपालितं च

संहारिणि प्रलये च तथैव सृष्टौ।

विश्लेषिणि प्रकटने च परा परा च

नारायणि नमोऽस्तु ते सुप्रसन्ने॥ (३)

सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते।

भयेभ्यो त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते॥ (४)

एतत्ते वदनं सौम्यं लोचनत्रयभूषितम्।

पातु नः सर्वतो भयेभ्यो कात्यायनि नमोऽस्तु ते॥ (५)

ज्वालाकरालमत्युग्रमशेषसुरदैत्यकम्।

त्रैलोक्यं पातु नो भीते भद्रकालि नमोऽस्तु ते॥ (६)

कहानि दैत्यतेजांसि महाघोरानि सर्वतः।

शत्रून् रक्षतु नो देवि चामुंडे नमोऽस्तु ते॥ (७)

रोगानशेषानपहंसि तुष्टा रुष्टा तु कामान् सकलानभीष्टान्।

त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति॥ (८)

एतत्कृतं यत्सुकृतं मया च तद् वै विधत्ते सकलं त्वमेव।

ये त्वत्प्रपन्नाः सुकृता भवन्ति तेषां च लक्ष्मीः स्थिरसंस्थिता स्यात्॥ (९)

सौराष्ट्राधिपतिः स वै सुरथः स महीपते।

सम्यक् पालितवान् राज्यं तव प्रसादात्सुसमृद्धम्॥ (१०)

स त्वत्प्रसादाल्लभते सुराज्यं तस्मात्सुराज्यं प्रलये च सृष्टौ।

प्राप्स्यन्ति चान्येपि नराः प्रसादात् तवाभयं चापि महाभयेषु॥ (११)

हताश्च दैत्याः समरे मया ते देवेन्द्रमुख्याश्च सदा प्रहृष्टाः।

त्रैलोक्यराज्यं प्रददौ सुराणां प्रसादात् तव भक्तानाम्॥ (१२)

ये त्वामिदं स्तौति मनुः प्रहृष्टैर्भक्त्या च नित्यं प्रयतः सुभक्त्या।

तेषां तुष्टिं च कुरुषे सदा तु प्रसादात् तस्य महात्मनः॥ (१३)

उपद्रवान् घोरगजान् समेत्याप्सु वा स्थितान्।

सर्वान् क्षययसि क्षिप्रं भक्तानां विपदः सदा॥ (१४)

यः स्मरति नित्यं त्वामिदं स्तोत्रं पठते शुचिः।

तस्य नश्यति वै रोगो भयं सर्वं विनश्यति॥ (१५)

इत्युक्तैः स्तुतिभिर्दैव्याः सुरैः शक्रपुरोगमैः।

तुष्टुवुः परमानन्दान् प्रापुश्च परमं सुखम्॥ (१६)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे सवर्णीके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये नारायणीस्तुतिर्नाम एकादशोऽध्यायः समाप्तः॥

१५. द्वादशोऽध्यायः (अध्याय १२ - फलश्रुति)

श्री दुर्गा सप्तशती — द्वादशोऽध्यायः

फलश्रुतिर्नाम द्वादशोऽध्यायः

विनियोगः ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।

ध्यानम्

ॐ विद्युत्पुंजसमप्रभां मृगपतिस्थितां भीषणाम्

कन्याभिः करवालशूलधराभिः सेवितां सेव्यमानाम्।

हस्ताब्जैर्दधतीं महासरसिजां द्राक्षाञ्च शङ्खं गदां

पाशं चक्रवरं धनुश्च दधतीं ध्यायेद्महामूर्च्छिताम्॥

देवी उवाच

इदं स्तोत्रं पठित्वा तु यः श्रृणुयाद्भक्तिपूर्वकम्।

माहात्म्यं मम सकलं शृणुयाद्वा समाहितः॥ (१)

तस्य सर्वत्र विजयो भवेत्पुत्रधनान्वितः।

आपत्सु मरणे प्राप्ते महाभये समुपस्थिते॥ (२)

इदं पाठं कृत्वा तु सर्वं क्षिप्रं विनश्यति।

मम माहात्म्यमेतच्च पठितव्यं सदा नृभिः॥ (३)

सर्वान्कामानवाप्नोति परमं च पदं व्रजेत्।

राजानां च भयं नास्ति शत्रुणां तु कदाचन॥ (४)

अग्निचोरभयं नास्ति जलपाताद् भयं क्वचित्।

शत्रूणां च भयं नास्ति सङ्ग्रामेषु च संकटे॥ (५)

व्याधयो न च पश्यन्ति दुःखाद्याश्च कदाचन।

सर्वत्र विजयो वाप्तिर्लभते मानवाः सदा॥ (६)

यः पठेत्प्रयतो नित्यं त्रिसन्ध्यं श्रद्धयान्वितः।

दैवी कला भवेत्तस्य त्रैलोक्येष्वपराजितः॥ (७)

जीवेद् वर्षशतं साग्रमपमृत्युविवर्जितः।

नश्यन्ति व्याधयः सर्वे लूताविस्फोटकादयः॥ (८)

स्थावरं जङ्गमं चैव कृत्रिमं चापि यद्विषम्।

अभिचाराणि सर्वाणि मन्त्रयन्त्राणि भूतले॥ (९)

भूचराः खेचराश्चैव जलजाश्चोपदेशिकाः।

सहजाः कुलजा माला डाकिनी शाकिनी तथा॥ (१०)

अंतरिक्षचरा घोरा डाकिन्यश्च महाबलाः।

ग्रहभूतपिशाचाश्च यक्षगन्धर्वराक्षसाः॥ (११)

ब्रह्मराक्षसवेतालाः कूष्माण्डा भैरवादयः।

नश्यन्ति दर्शनात्तस्य मम माहात्म्यपाठात्॥ (१२)

मानोन्नतिर्भवद् राज्यं तेजोवृद्धिकरं परम्।

यशसा वर्धते सोऽपि कीर्तिमण्डितभूतले॥ (१३)

जपेत्सप्तशतीं चण्डीं कृत्वा तु सुसमाहितः।

यावद्भूमण्डलं धत्ते सशैलवनकाननम्॥ (१४)

तावत्तिष्ठति मेदिन्यां सन्ततिः पुत्रपौत्रिकी।

देहान्ते परमं स्थानं यात्सुरैरपि दुर्लभम्॥ (१५)

प्राप्नोति पुरुषो नित्यं महामायाप्रसादतः।

लभते परमं रूपं शिवेन सह मोदते॥ (१६)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे सवर्णीके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये फलश्रुतिर्नाम द्वादशोऽध्यायः समाप्तः॥

१६. त्रयोदशोऽध्यायः (अध्याय १३ - सुरथ और समाधि को वरदान)

श्री दुर्गा सप्तशती — त्रयोदशोऽध्यायः

सुरथवैश्ययोर्वरप्रदानं नाम त्रयोदशोऽध्यायः

विनियोगः ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।

ध्यानम्

ॐ बद्धपद्मासनस्थामवधूतजटाजूटां हिमाभप्रभाम्

त्रिनेत्रां दिव्यवस्त्राभरणयुक्तां चन्द्रखण्डोज्ज्वलाङ्गीम्।

पाशाङ्कुशधरां देवीं वरदाभयपाणिनीम्

भक्तानां वाञ्छितार्थार्थं ध्यायेद्देवीं सरस्वतीम्॥

ऋषिरुवाच

एतत्ते कथितं राजन्माहात्म्यं परमं मया।

सुरथस्य च वैश्यस्य वरप्रदानकारकम्॥ (१)

य इदं शृणुयान्नित्यं भक्त्या च श्रद्धया युतः।

तस्य सर्वफलप्राप्तिर्भवेत्सत्यं न संशयः॥ (२)

तौ गत्वा स्वस्वराज्यं च ज्ञानं प्राप्य परां गतिम्।

लेपात्प्रमुक्ताः सर्वे च जग्मुः पदमनामयम्॥ (३)

सुरथो नाम राजर्षिर्भूपालः क्षितिमण्डले।

तपो बभूव महत्तत्तु देव्यै संदर्शितात्मनः॥ (४)

वैश्यश्च समाधिर्नाम तयोः सन्तुष्टचेतसा।

ददौ वरौ महादेवीं तोषयित्वा महात्मनौ॥ (५)

देवी उवाच

आवां वरं वृणुध्वं वै यद्वां मनसि वर्तते।

तद्ददामि युष्मभ्यं सन्तुष्टाऽहं तव स्थिते॥ (६)

ऋषिरुवाच

राज्ञा वरं वृतं तत्र राज्यमव्यतमच्युतम्।

अनन्यसाध्यं शत्रूणां भूयोऽपि समरे तव॥ (७)

मम चान्यद् वरं देवि यत्प्रार्थितं मया पुरा।

ज्ञानं येन विवेकस्तु मम भवति शोकापहम्॥ (८)

देवी उवाच

स्वराज्यं लप्स्यते राजन्न्अचिराद् दत्तमया।

तव युद्धाद् विजित्यैव शत्रून् जित्वारिसङ्कुलान्॥ (९)

ततश्च जन्म युष्माकं भविष्यति मनोर्नृप।

सावर्णिर्नाम नाम्ना तु मनुः ख्यातः भविष्यति॥ (१०)

वैश्यवर्य त्वया यश्च वरोऽपि प्रार्थितो मम।

तं प्रयच्छामि ते ज्ञानं येन मुक्तिरवाप्यते॥ (११)

ऋषिरुवाच

इत्युक्त्वा तौ च तौ देवी वरान् दत्त्वा तदा नृपः।

अन्तर्दधे सा तत्रैव पश्यतोस्तौ महात्मनोः॥ (१२)

तो च प्राप्य वरं तस्मात् राज्ञो वैश्यश्च तौ मुने।

मेधसोऽश्रममासाद्य चक्रतुः तप उत्तमम्॥ (१३)

मन्त्रं जप्त्वा च चण्डिकायाः तपश्चरणतत्परौ।

ददृशूः साक्षाद् देवीं तां महामायास्वरूपिणीम्॥ (१४)

इति ते कथितं राजन् माहात्म्यं परमं मया।

यः पठेच्छृणुयाद्वापि तस्य सर्वं भविष्यति॥ (१५)

इति श्रीमार्ण्डेयपुराणे सवर्णीके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये सुरथवैश्ययोर्वरप्रदानं नाम त्रयोदशोऽध्यायः समाप्तः॥

॥ श्रीदुर्गासप्तशती सम्पूर्ण ॥

No comments:

Post a Comment