अथ द्वितीयोऽध्यायः
हरिः ओम् सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् ।
स भूमि ठं सर्वतः स्पृत्वाऽत्यतिष्ठद्दशांगुलम् ॥१॥
पुरुष ऽएवेद ठं सर्वं यद्भूतं यच्च भाव्यम् ।
उता मृतत्वस्येशानो यदन्नेनाति रोहति ॥२ ॥
एतावानस्य महिमातोज्यायाँश्च पूरुषः ।
पादोऽस्य विश्वाभूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि ॥३॥
त्रिपादूर्द्ध उदैत्पुरुषः पादोस्येहाभवत्पुनः
ततो विष्वङ्ग्यक्रामत्साशनानशनेऽअभि ॥४॥
ततो व्विराडजायत व्विराजोऽअधि पूरुषः ।
सजातोऽअत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथोपुरः ॥५॥
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः सम्भृतं पृषदाज्यम् ।
पशूस्ताँश्चक्रेवायव्यानारण्या ग्राम्याश्चये ॥६॥
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुत ऋचः सामानि जज्ञिरे ।
छन्दा सिजज्ञिरे तस्माद्यजुस्तस्मादजायत ॥७॥
तस्मादश्वा ऽअजायन्त ये के चोभयादतः ।
गावो ह जज्ञिरे तस्मात्तस्माज्जाता ऽअजावयः ॥८ ॥
तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन्पुरुषं जातमग्रतः ।
तेन देवाऽअयजन्तसाध्याऽऋषयश्चये ॥९ ॥
यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् ।
मुखं किमस्यासीत्किम्बाहू किमूरू पादा उच्येते ॥१०॥
ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीद् बाहू राजन्यः कृतः ।
ऊरू तदस्य यवैश्यः पभ्या शूद्रोऽअजायत ॥११॥
चन्द्रमा मनसोजातश्चक्षोः सूर्यो ऽअजायत ।
श्रोत्राद्वायुश्च प्राणश्च मुखादग्नि रजायत ॥ १२ ॥
नाभ्या आसीदन्तरिक्ष ठं शीर्णोद्यौः समवर्त्तत।
पभ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात्तथा लोकाँ २ -अकल्पयन् ॥१३॥
यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत ।
वसन्तो स्यासीदाज्यं ग्रीष्मऽइध्मः शरद्धविः ॥१४॥
सप्तास्यासन् परिधयस्त्रिः सप्त समिधः कृताः ।
देवायद्यज्ञं तन्वानाऽअबध्नन् पुरुषम् पशुम् ॥१५ ॥
यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् ।
तेह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वेसाध्याः सन्तिदेवाः ॥१६ ॥
अभ्यः सम्भृतः पृथिव्यै रसाच्च विश्वकर्मणः समवर्त्तताग्रे ।
तस्य त्वष्टा विदधद्रूपमेति तन्मर्त्यस्य देवत्वमाजानमग्रे ॥१७॥
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ।
तमेव विदित्वाति मृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेयनाय ॥१८॥
प्रजापतिश्चरति गर्भेऽअन्तरजायमानो बहुधा विजायते ।
तस्ययोनिं परिपश्यन्ति धीरास्तस्मिन्ह तस्त्थुर्भुवनानि विश्वा ॥१९॥
योदेवेभ्यऽआतपतियो देवानां पुरोहितः ।
पूर्वी यो देवेभ्यो जातो नमो रुचाय ब्राह्मये ॥२०॥
रुचं ब्राह्यं जनयन्तो देवाऽअग्रेतदब्रुवन् ।
यस्त्वैवं ब्राह्मणो विद्यात्तस्य देवाऽअसन्वशे ॥२१॥
श्रीश्च ते लक्ष्मीश्च पत्न्यावहोरात्रे पाश्र्वे नक्षत्राणि रूपमश्विनौ व्यात्तम् ।
इष्णन्निषाणामुंमऽइषाण सर्वलोकंमऽइषाण ॥२२॥
No comments:
Post a Comment